بایگانی

 
No Image
ضرب المثل و کنایه در گویش لایزنگانِ داراب

به اعتقاد من ضرب المثل ها خلاصه و چکیده ی هر فرهنگ در هر منطقه اند. حداقل ازاین جهت که زبانی بس ایجاز گونه دارند و گویی خلاصه ی هر بخش از فرهنگ را در مَثَلی گرد آورده اند. دریغم آمد که تعدادی از این ضرب المثل ها را در اختیار دوست داران ادبیات محلی و گویش پژوهان، قرار ندهم. معذورم از این که نمی توانم تعداد زیادی از ضرب المثل ها را در این فضا قرار دهم. چرا که در حال آماده شدن برای چاپ اند و روا نیست که پیش از چاپ، آنها را به دید عموم گذارم. من در همکاری ای که با قطب علمی دانشگاه شیراز برای بررسی و گردآوری ضرب المثل داشتم، موفق به گردآوری تعداد زیادی ضرب المثل شدم. همچنین در حین گردآوری ضرب المثل های گویش لای زنگانی به کنایه ها نیز پرداختم. که در مجموع، تا کنون بیش از پانصد ضرب المثل و کنایه در گویش لای زنگانی ثبت و ضبط کرده ام.

چند ضرب المثل و کنایه در گویش لای زنگانی:

۱-خر خاطر جَم گرگ شیخوارِه .
آوانگارى محلی: xar-e xâ:ter ja:m gorg ši-xâr-e
ترجمه ی فارسی:الاغ آسوده خاطر گرگ آن را میخورد.
كاربرد:این را به فردی میگویند که آسوده خاطر است و نسبت به پیرامونش هشیار نیست.

۲- فَرَس اَیه خوو بید اَ نُگوگون اَ کار ایرَه .
آوانگارى محلی: :faras aya xuv biδ a nogôgun a kâ:r i-ra
ترجمه ی فارسى:[این] الوار اتاق اگر خوب بود در روستای نوایگان استفاده میشد، الواری که خوب باشد در همان روستای نوایگان استفاده میشود.
كاربرد:یعنی اگر یک چیز خوب باشد، لازم نیست برای استفاده شدن آن، آن را به جایی دیگر ببرند.

۳-ما نَشُاشیده تَریم اَیه بُشُاشیم دیه اُو مونی بَرِه .
آوانگارى محلی: mâ na-šɔšiδa ta:r-im aya bošɔš-im diya ô mun-i bar-e
ترجمه ی فارسى:ما نشاشیده تَر هستیم اگر شاشیدم که دیگر ما را آب میبرد.
كاربرد:این را کسی میگوید که بدون جرم و گناهی دیگران او را گناه کار بدانند یعنی؛ مرا بدون جرم، گناه کار میدانند اگر گناهی مرتکب شوم چه خواهد شد؟!

۴-عینِ مُشک اَ جِرمِ دروازه اَ گیر اومذُم
آوانگارى محلی: eyne mošk-a jerm-e darvâ:za a gi:r umaδ-om
ترجمه ی فارسى:مثل موش، بین دروازه گیر کردم/ بین لنگه های دروازه گیر کردم.
كاربرد:کسی میگوید که میان دو نفر میانجگری کند و نتیجه نگیرد. مثلا هر دو نفر او را جواب کنند.

۵- دَسّ اَ ری بیذَن
آوانگارى محلی:dass-a ri biδan
ترجمه ی فارسی:دست به رو بودن.
كاربرد: مربوط به کسی است که پر رو است. کسی که از دیگران میکَند و میگیرد تا به خودش بیفزاید. مثلا کسی که مخارج خود را به گردن کسی دیگر می اندازد.

۶-خوذُم اَ خونه، صُبَتُم اَ روخونه
آوانگارى محلی:xoδ-om-a xu:na so:bat-om-a roxuna
ترجمه ی فارسی: خودم در خانه، صحبتم به رودخانه.
كاربرد:این را کسی میگوید که خودش در خانه است و دیگران در بیرون، پشت سرش حرف میزنند و غیبت اش میکنند.

۷-سُوارِ خر بُشُو دیه لِنگات بُجُمون
آوانگارى محلی: bojomun sovâ:r-e xar bošô diya leng-â-t
ترجمه ی فارسی: سوار خر بشو بعد پاهایت را تکان بده.
كاربرد:در دو مورد به کار میرود:۱-وقتی که کسی قبل از انجام کاری، مراحل بعدی آن کار را انجام دهد. ۲-وقتی که کسی قبل از انجام کاری، بگوید من فلان کار را انجام داده ام. مثلا فردی قبل از خرید یک باغ، همه جا بگوید من فلان باغ را خریده ام.

۸- ‏ اینا بِرِیْ فُاطو نمیشه اَ تُمّون
آوانگارى محلی: i:n-â berey fɔtu nemi-š-e a tommun
ترجمه ی فارسى: این ها برای فاطمه تنبان نمی شود.
كاربرد: وقتی می گویند که بخواهند بگویند این کار منجر به رسیدن به هدف و نتیجه ی مطلوب نمی شود. مثلا به کسی می گویند که حرف می زند و عمل نمی کند.

دسته: گونه های فرهنگ مردم | نويسنده: حسن رنجبر


نظرات بینندگان:
مهدی نیک نژاد گفته:

با سلام. خیلی خیلی ایده خوبی است راه انداختن این سایت. ولی کاش در همون مطلب اول ضرب المثل شماره ۳ رو به کار نمیبردین. حالا فکر میکنن چقد بی ادبن لایزنگونیا.

سایت لایزنگان علیا:
http://layzanganolia.ir

حسن رنجبر گفته:

درسته، ولی همه ی اینها گوشه ای از فرهنگ مردم این روستا است. کسانی که به گرد آوری یک گویش می پردازند حتی باید ناسزاها را نیز گرد آوری کنند. ممنون انشا الله شما هم به فکر فرهنگ خشم علیا باشد من خیلی دسترسی به آنها ندارم.


ارسال نظر

 

No Image
No Image No Image No Image
 
 
 

شعر محلی

پا بُشو بیو بگیر اَ مو خَوَر *** بِگی دَسّام بُوَر اَ خونه مَدَر *** که مو هر رو ایشُم اَ دیگنه بَتَر . (حسن رنجبر)

ورود

آمار سایت

  • 0
  • 5
  • 32
  • 2,093
  • 9,575
  • 57,208
  • 61,732
  • ۱۳۹۶-۰۶-۰۶
No Image No Image