فرهنگ مردم لایزنگان

بایگانی

آمار سایت

  • 0
  • 19
  • 12
  • 216
  • 3,330
  • 131,886
  • 179,968
 
No Image
آیا لایزنگان پتانسیل گردشگری را دارد؟

اگرچه این مطلب من کسانی را ناراحت خواهد کرد اما چاره ای نیست
به طور کلی گردشگری را میتوان ۱-مسافرتهای تفریحی یا ۲-هرگونه مسافرتی دانست که شخص از محل زندگی و کار خود خارج میشود، دانست. به فرد مسافر، گردشگر یا توریست گفته میشود. بهتر است مرزی برای این نوع مسافرتها در نظر بگیریم و هر مسافری را گردشگر به شمار نیاوریم. گردشگر، معمولاً به قصدی خاص یعني؛ سیر و سیاحت، بازدید از اماکن، آموختن زبان، بررسی جلوه های فرهنگی و… دست به سفر میزند.
تأثیرات گردشگری بسیار گسترده است اما هدف از این مطلب بیان چند و چون و بررسی همه جانبه ی آن نیست اما برای آشنایی خواننده، برخی از نتایج به این شرح است:
*اثرات اقتصادی *تاثیر گردشگری بر اشتغال *اثرات فرهنگی و اجتماعی *اثرات زیست محیطی *حمایت از صنایع *تامین در آمد *اثرات گردشگری بر محیط فیزیکی *ایجاد فرصت‌های شغلی جدید *توسعه صنایع دستی، بومی و محلی *افزایش رفت و آمد، وسیله نقلیه *افزایش غرور ملی و فرهنگی *بهبود کیفیت زندگی *افزایش امکانات تفریحی و سرگرمی *بهبود کیفیت خدمات شهری *و…
متأسفانه کسانی که در یکی دو سال اخیر در لایزنگان لاف گردش و گردشگر میزنند حتی نمیدانند گردشگری چیست؟ هدف آن چیست؟ سودها و زیانهای آن کدام است؟
آری گردشگری نقشی اساسی در اقتصاد و تعاملات فرهنگی دارد. گردشگری موجب رشد اقتصاد میشود اما آیا میتوانیم این مطلب را به لایزنگان هم تعمیم دهیم؟

نظرات[0] | دسته: کلیات | نويسنده: حسن رنجبر | ادامه مطلب...

 
نام اجزای بدن و بیماریها در گویش لایزنگانِ دارابِ فارس

بخشی از مقاله ی «گویش لای¬زنگانی؛ واژه¬ها و اصطلاحات مربوط به اجزای بدن و بیماری¬ها»

این پژوهش، نوشته ی حسن رنجبر است که در دومین کنگره بین المللی علوم انسانی و مطالعات فرهنگی در سال ۱۳۹۶ پذیرش و چاپ شده است. در این مقاله واژه ها و اصطلاحات مربوط به اجزای بدن و برخی بیماری ها در گویش لایزنگانی، گردآوری شده است.

۱-۱٫روش پژوهش
در این جستار، نخست به صورت میدانی با پرسش از افراد کهن سال، واژه ها و اصطلاحات مربوط به اجزای بدن و بیماری ها در گویش این روستا را گردآوری کرده، به صورت دقیق آوانگاری کردیم. سپس با بررسی برخی لهجه¬ها و گویش¬ها، واژه¬ها و اصطلاحات مشترک با گویش لای¬زنگانی در این زمینه را به صورت تطبیقی ذکر کردیم.
مطالب به دست آمده را به دو گروه تقسیم کردیم:
۱- اجزای بدن، که شامل نه بخش به شرح زیر است:
اجزای دست – اجزای پا – اجزای درونی – تنه – اجزای سر و گردن – شرمگاه¬ها – کلیات – وابسته¬ها.

۲- بیماری¬ها و روش محلی درمان برخی از آن¬ها.

 

۲٫ اجزای بدن و وابسته¬های آن
۲-۱٫ اجزای دست
بُایی bɔyi: بازو.
پاپنجو pâ-penjô : پوستی که از اطراف ناخن(پشت بند اول هر انگشت) آویزان می¬شود، پوست پوستی شدن اطراف ناخن.
پنجه penja : ناخن.
چُکِ دسčok-e das : آرنج.
چُک کنگ čok-e kang: آرنج.

 

نظرات[0] | دسته: گونه های فرهنگ مردم | نويسنده: حسن رنجبر | ادامه مطلب...

 
کارنامه ی مطالب پژوهش شده در گویش لایزنگانی

یکی از دوستان درخواست کردند که کارنامه¬ای از کارهای انجام شده پیرامون گویش لای¬زنگانی ارایه دهم. پیش از این بارها گفته¬ام که گستره¬ی گویش¬پژوهی بسیار زیاد است و دقتی فراتر از وصف می¬طلبد. لااقل به این دلیل که در این راه باید تا حدودی از تاریخ، ادبیات، علوم اجتماعی و تا حد زیادی از مسائل زبانشناسی و فرهنگ¬های قدیم و باستانی آگاه بود. به هر روی آن¬چه تا کنون ثبت و ضبط شده را می¬توان در دو دسته جای داد یکی مطالب چاپ شده که در این سایت فهرستی از آن¬ها ارایه شده است. این دسته از مطالب نسبت به مطالب گردآوری شده و چاپ نشده بس ناچیز است. نکته¬ی مهم درباره¬ی مطالب چاپ شده، دقت و جزئی نگری مباحث است.
اما دسته¬ی دوم مطالبی که گردآوری شده¬اند اما هنوز به چاپ نرسیده¬اند. گمان می¬کنم عجله در چاپ این مطالب کار اشتباهی است چون این مطالب دامنه¬دار هستند و نقطه¬ی پایان آن¬ها بسی دور و دست نیافتنJی است. جان مطلب این¬که برخی از مطالب گردآمده که با دقت و به صورتی کاملاً علمی نگارش یافته¬اند، شامل این موارد است:
۱-بیش از سه هزار واژه و اصطلاح.

نظرات[0] | دسته: کلیات | نويسنده: حسن رنجبر | ادامه مطلب...

 
نگاهی گذرا به گویشِ لایزنگانِ داراب (پیشوند وا)

نگاهی گذرا به گویشِ لای¬زنگانِ داراب

حسن رنجبر

مقدمه

آمیختگی و تعامل گویش¬ها، لهجه¬ها و زبان¬گونه¬ها در شهرستان داراب بسیار گسترده و شگفت است و در نتیجه از نظر «فرهنگ مردم» بسیار غنی است. امروزه با فراگیر شدن وسایل ارتباط جمعی و ادغام جوامع بشری، شاهد نابودی بسیاری از جلوه¬ها و توانایی¬های فرهنگ مردم و به ویژه گویش¬ها هستیم. این درحالی است که فرهنگ مردم از نظر جامعه شناسی، زبان شناسی و غیره از توانمندی¬های فراوانی برخوردار است. بسیاری از دشواری¬های متون گذشته را می¬توان با رجوع به فرهنگ مردم و از لابه¬لای باورها، مثَل¬ها، واژه-ها و … آسان نمود. نیز می¬توان از بسیاری از واژه¬ها در گویش¬های مختلف بهره جست و از آن¬ها در امر واژه گزینی استفاده نمود.

نظرات[0] | دسته: مباحث دستوری | نويسنده: حسن رنجبر | ادامه مطلب...

 
مقایسه ی قصه ی بز زنگوله پا در گویش لایزنگانی با روایت مکتوب

«بررسی قصه های عامیانه از سوی دیگر به عنوان مجموعه ای از باورها، عادتها و آیینهای کهن اقوام ایرانی، یکی از منابع مهم مطالعات جامعه شناسی محسوب میشود. جمع آوری، مطالعه و تحلیل این داستانها ما را با گنجینه ای از نمادهای اسطوره ای و کهن‌الگوهای جمعی و قومی مواجه میکند که در نهایت به عنوان ابزاری سودمند، قابل اعتماد و کارآمد، شناخت ژرفتر خصیصه های فرهنگی اقوام ایرانی و درک تعامل فرهنگی آن¬ها با دیگر اقوام و دریافت نقاط تشابه و تفاوت میان آن¬ها و نیز بررسی سیر تحول فرهنگ ایرانی را میسر می¬سازد.»( نمیرانیان، کتایون و آزاده وطن پور، ۱۳۹۱: ۱۸۸).

در این مجال نگاهی میکنیم به قصه ی «بز زنگوله پا» که در گویش لایزنگانی به «بز جِنگِله پا» boz-e jengela-pâ معروف است. از آوردن آوانویسی آن خودداری میکنم و فقط برگردان فارسی آن را می آورم. راوی این قصه، مرتضی علیزاده ۵۵ ساله است. این قصه را من حدود چهار سال پیش ضبط کرده ام.

نظرات[9] | دسته: گونه های فرهنگ مردم | نويسنده: حسن رنجبر | ادامه مطلب...

 
مشاغل و پیشه های لایزنگان داراب

مشاغل و پیشه های این روستا در گذشته ای نه چندان دور تقریبا محدود بود. شرحی از بسیاری از آنها را من در یک مقاله گرد آورده ام که البته هنوز برای چاپ فکری به حالش نکرده ام. عمده ترین فعالیت اهالی این روستا به باغداری و دامداری محدود می شده که اگر به طور دقیق بخواهیم درباره ی این دو بنویسیم چیزی در حد یک کتاب خواهیم داشت. در زیر به یکی از پیشه ها به طور خلاصه اشاره می شود.

 

پیله¬وَری pi:lavar-i (سوداگری)

پیله¬وَر کسی است که اجناسی را می¬خرد و می¬فروشد و یا اجناسی را با اجناسی دیگر معامله می¬کند. پیله¬ورها اجناسی را از شهرهای دیگر می¬خریدند و به این روستا می¬آوردند و می¬فروختند. همچنین محصولات این روستا را از جمله گل سرخ، بادام، مویز را می¬خریدند و به لار، کرمان و غیره می¬بردند و می¬فروختند و اجناسی چون چای، قند، ادویه¬جات، کُنار، تریاک، پارچه و غیره می¬خریدند و به روستا می-آوردند. برخی نیز با خود محصولات این روستا را نمی¬بردند و فقط برای خرید به شهرهای مجاور می¬رفتند.

نظرات[0] | دسته: گونه های فرهنگ مردم | نويسنده: حسن رنجبر | ادامه مطلب...

 
جستار پژوهشی و کتاب پژوهی گویش لایزنگانی

تا جایی که من سراغ دارم قدیمی ترین منبعی که در آن از لای زنگان سخنی به میان آمده فارسنامه ی ناصری است که در حد یک بند، لای زنگان و روستاهای اطرافش را توصیف کرده است. دیگر منابع، کمتر از ده سال از تاریخ نوشته شدنشان می گذرد. در زیر  -به ترتیب تاریخِ کتابت- به کتاب ها و مقاله هایی اشاره می شود که به صورتی علمی به بررسی و تحلیل گویش و مواد و مصالح زبانِ این گویش پرداخته اند.

۱-سلامی، عبدالنبی، (۱۳۹۰)، گنجینه ی گویش شناسی فارس، دفتر ششم، تهران: نشر آثار.

۲-صیادکوه، اکبر، رنجبر، حسن، (۱۳۹۲)، «واژه ها و اصطلاحات کم کاربرد باغداری در لای زنگان فارس»، فصلنامه ی ادبیات و زبان های محلی ایران زمین، سال سوم، شماره ی دوم.

نظرات[0] | دسته: کلیات | نويسنده: حسن رنجبر | ادامه مطلب...

 
چند دوبیتی محلی از کتاب اگر آفتاب بتابد

چند دوبیتی از کتاب «اگر آفتاب بتابد». پیش¬تر گفتیم که این کتاب، گزیده¬ای از دوبیتی¬های محمدحسن باقری (غلمل)، حسن رنجبر و علیرضا باقری است. کل کتاب شامل نود دوبیتی است، یعنی؛ از هرکدام از این سه شاعر، سی دوبیتی آمده است. در اینجا ما از هر شاعر دو دوبیتی را می¬آوریم.

محمدحسن باقری (غلمل)

یک
دَلیذ اَ ئی دلُم خین و نذیذی
شذُم اَ غصه غمگین و نذیذی
ایقذ پَلپَل زدم که صورت مو
کِر افتیذ، شذ پُر چین و نذیذی

نظرات[0] | دسته: گونه های فرهنگ مردم | نويسنده: حسن رنجبر | ادامه مطلب...

 
نشر اولین کتاب شعر محلی به گویش لایزنگانی

پس از یک سال زحمت و پیگیری بالاخره کتاب «اگر آفتاب بتابد» به چاپ رسید.

این کتاب که گزیده¬ای از دوبیتی¬های محلی محمدحسن باقری، حسن رنجبر و علیرضا باقری است اولین کتابی است که به طور مستقل به ادبیات و زبان مادری لایزنگانی پرداخته است. از نظر ظاهری این کتاب در قطع رقعی چاپ شده و ۲۰۸ صفحه دارد. از نظر محتوایی دارای دو پیش¬گفتار (مقدمه) است، یکی به قلم علیرضا باقری راجع به قالب دوبیتی و چند و چون آن است و دیگری به قلم حسن رنجبر که پیرامون مختصری از تاریخ و قدمت لایزنگان، نام لایزنگان، برخی ویژگی¬های زبانی است. در بخش اول کتاب –پس از مقدمه- سی دوبیتی از محمد حسن باقری آمده است. در بخش دوم، سی دوبیتی از حسن رنجبر و در بخش سوم سی دوبیتی از علیرضا باقری آمده است. چون تمام اشعار این کتاب به گویش لایزنگانی است،

نظرات[10] | دسته: کلیات | نويسنده: حسن رنجبر | ادامه مطلب...

 
شعر (سروده های محلی) لایزنگان داراب

سروده¬های محلی گویش لایزنگانی   (حتماً نظرات و پیشنهادات خود را بگویید)

تعداد دوبیتی های شاعران لای زنگانی به نسبت زیاد است و در این فضا مجال بیان همه ی آن ها نیست. تعداد دوبیتی هایی که من توانستم به کمک دوستان در این گویش، گردآورم متجاوز از سیصد دوبیتی است. البته منهای دوبیتی های شاعران حال حاضر مثل آقای محمد حسن باقری، آقای صمد روحبخش و … . این دوبیتی ها نشان دهنده ی گوشه هایی از باورها، مسائل روزمره ی مردم، حوادث طبیعی و غیر طبیعی، برخی از ویژگی های زبانی و … هستند که بررسی همه جانبه ی آن ها ملزم به صرف وقت و دقتی طولانی تر است. اگر خدا بخواهد به زودی کتابی در این زمینه چاپ خواهد شد که در آن به گردآوری، بررسی و شرح گزیده ای از دوبیتی های سرایندگان لای زنگانی پرداخته ام.

دسته بندی مطلب

با توجه به سُروده¬های این گویش که توسط نگارنده¬ی این مطلب (حسن رنجبر) گردآوری شده است، می¬توان این سروده¬ها را از نظر زبانی به دو دسته تقسیم کرد:

نظرات[6] | دسته: گونه های فرهنگ مردم | نويسنده: حسن رنجبر | ادامه مطلب...

 

No Image
No Image No Image No Image
 
 
 

شعر محلی

لبت قِیْطون و دنّون اُسُّغونه *** دو ابروت همچنون تیر و کمونه. (آغابگ فروزان)

ورود

No Image No Image